اسکیزوفرنی چیست

اسکیزوفرنی یا به فارسی روان گسیختگی یک بیماری روانی مربوط به دوره جوانی و بزرگسالی است که در آن افراد از واقعیت پیرامون خود دور می‌شوند و تصاویر و صداهایی را می‌شنوند که واقعیت ندارد. در این بیماری فرد ارتباط خود را با واقعیت از دست نمی‌دهد اما آن‌ها تصاویر و صداهایی را می‌شنوند و میبینند که در واقعیت وجود ندارند

این عوامل باعث می‌شود فرد دچار توهم شده و از خود رفتار‌های عجیبی را بروز دهد. در واقع تداخل احساسات و تفکر علت اصلی این بیماری است و تشخیص و مدیرت آن در سالمندان به دلیل هم‌پوشانی علائم با سایر بیماری‌های عصبی و شناختی بسیار چالش‌برانگیز است.

علائم اسکیزوفرنی در سالمندان

عوامل متعددی می‌توانند در بروز اسکیزوفرنی در سالمندان دخیل باشند؛ این عوامل می‌توانند شامل عوامل ژنتیکی، تغییرات مغزی، استرس مزمن و بیماری‌هایی نظیر پارکینسون و انواع آلزایمر در سالمندان باشد. طبق مطالعات اخیر، استفاده از داروهای خاص و تغیییرات متابولیکی ناشی از دوران سالمندی می‌تواند در بروز زودهنگام این بیماری موثر باشد.

علائم شایع این بیماری، شامل مواردی همچون توهم، هذیان، اختلال در تفکر و کاهش عملکرد شناختی است. در موارد شدیدتر، اسکیزوفرنی در سالمندان منجر به ایجاد یا تشدید افسردگی، دمانس و یا سایر بیماری‌های عصبی می‌گردد که این موارد موجب می‌شوند عموما ریشه اصلی که اسکیزوفرنی است، تشخیص داده نشود. سایر علائم رفتاری سالمند می‌تواند شامل مواردی مانند انزوای اجتماعی، کاهش بهداشت شحصی و تغییرات خلقی باشد.

برخلاف تصوری که شاید برخی افراد داشته باشند، مبنی بر اینکه افراد دارای اسکیزوفرنی دارای چند شخصیت هستند، باید گفت که این باور غلط بوده و این افراد دارای چند شخصیت نمی‌باشند. در واقع به دلیل رفتار‌های متفاوتی که هر فرد با توجه با عامل محیطی غیرواقعی که دریافت می‌کند و از خود نشان می‌دهد، باعث می‌شود این تفکر شکل بگیرد که فرد دارای اختلال چند شخصیتی می‌باشد. قابل ذکر است شدت و میزان این بیماری بین افراد مختلف متفاوت است و از شخصی به شخص دیگر فرق می‌کند.

سن بروز اسکیزوفرنی

سن بیماری افراد مبتلا به اسکیزوفرنی متفاوت است و در هر سنی ممکن است که این بیماری دیده شود. اما شروع این بیماری معمولا در دوران جوانی یعنی 20 سالگی است. این بیماری در میان مردان و زنان به طور مساوی دیده می‌شود اما سنی که مردان و زنان علائم این بیماری را نشان می‌دهند متفاوت است؛ اینگونه که در مردان بین 10 تا 20 سالگی و در زنان کمی دیرتر یعنی در 20 تا 30 سالگی علائم بروز پیدا می‌کند. همین موضوع نشان دهنده اهمیت دادن به نشانه‌ها و علائم رفتاری افراد در سنین کمتر می‌باشد. اما این بیماری گاهی در سنین بالاتر هم اتفاق می‌افتد که در ادامه به این موضوع بیشتر می پردازیم.

تشخیص اسکیزوفرنی در سالمندان

تشخیص اسکیزوفرنی با دلایلی که قبلا ذکر شد، عموما چالشی بزرگ در بین جامعه پزشکان است. در واقع تشخیص اسکیزوفرنی در سالمندان نیاز به ارزیابی دقیق پزشکی دارد که روان‌پزشکان معمولا از روش‌هایی نظیر ارزیابی‎‌های شناختی و تصویربرداری‌های مغزی برای جداسازی این بیماری از وضعیت‌های مشابه با استفاده از CT و MRI انجام می‌دهند.

از آنجا که بیماری‌های روانی نیز مانند بیماری‌های جسمانی می‌توانند منشا وراثتی داشته باشند، بررسی سابقه پزشکی و خانوادگی می‌تواند در تشخیص اینن بیماری بسیار کمک‌کننده باشد.

انواع اسکیزوفرنی در سالمندان

اسکیزوفرنی نیز مانند سایر بیماری‌ها، دارای انواع متنوعی است که اگر در مراحل اولیه شناسایی گردد، بسیار در مراحل درمان موثر است. یکی از چالش‌های مهم اسکیزوفرنی در سالمندان، دشواری تفکیک آن از سایر اختلالات روان شناختی است. شناسایی دقیق این بیماری مستلزم استفاده از روش‌های نورولوژیک است. در ادامه به بررسی انواع شایع‌تر این بیماری در سالمندان می‌پردازیم.

• اسکیزوفرنی پارانوئید: یکی از انواع شایع این بیماری است که اغلب با توهمات تعقیب و گریز و شنیدن صداهایی همراه است.
• اسکیزوفرنی هبه فیزیک: در این نوع از بیماری فرد دچار آشفتگی فکری می‌شود که در دوره جوانی و نوجوانی رخ می‌دهد.
• اسکیزوفرنی کاتاتونی: نوع حادی از بیماری است که در سنین 20 تا 30 سالگی خود را نشان می‌دهد. در مراحل پیشرفته‌تر این نوع از اسکیزوفرنی فرد رفتارهای کاتاتونیک از خود بروز می‌دهد.
• اسکیزوفرنی باقی مانده: فاز اخر از این بیماری است که در آن دیگر توهم و هذیان وجود ندارد.
• اسکیزوفرنی ساده: از انواع غیر شایع بیماری است و بیمار علائم منفی اسکیزوفرنی را تجربه می‌کند.

مراحل پیشرفت اسکیزوفرنی در سالمندان

برای جلوگیری از هر بیماری بهتر آن است که تا قبل از حاد شدن آن با توجه به نشانه‌های پیشرفت آن به درمان بیماری بپردازیم. بیماری اسکیزوفرنی همانند دیگر بیماری‌ها دارای نشانه‌ها و علائمی است که گاها در نوجوانان، کودکان و سالمندان تفاوت دارد اما در اینجا به چند مورد از علائم پیشرفت این بیماری اشاره خواهیم کرد.

معمولا اسکیزوفرنی دارای روندی پیش‌بینی‌پذیر است و در مراحل مختلف آن نشانه‌های مختلف و گاها یکسانی را مشاهده می‌کنیم که لازم است پزشک آن را به درستی تشخیص و پیگیری کند.